Στους κατοίκους της Ξάνθης, η Φιλοπρόοδη Ένωση Ξάνθης, ήταν ανέκαθεν πολύ καλά γνωστή και ταυτόσημη με κάθε είδους πολιτιστική δραστηριότητα. Και τούτο, διότι πρόκειται για έναν ιστορικό πολιτιστικό σύλλογο, στενά συνδεδεμένο με την πορεία της πόλης τα τελευταία πενήντα χρόνια.

Iδρύθηκε το 1952, και ήταν ο πρώτος πολιτιστικός σύλλογος στην Ξάνθη και έκτοτε είναι συνεχής και ουσιαστική η παρουσία του στην πολιτιστική κίνηση του τόπου. Η Δημοτική Βιβλιοθήκη και η Βιβλιοθήκη Αβδήρων είναι δημιουργήματα και προσφορά της Φ.Ε.Ξ. στο Δήμο Ξάνθης και την Κοινότητα Αβδήρων, αντίστοιχα.

Το 1965 άρχισε η συλλογή λαογραφικού υλικού και το 1974 σ' ένα από τα ωραιότερα παραδοσιακά αρχοντικά της πόλης, το αρχοντικό Κουγιουμτζόγλου, ιδρύθηκε και άρχισε να λειτουργεί υπό την επτοτεια της ΦΕΞ το Λαογραφικό Μουσείο το οποίο σήμερα είναι απο τα μεγαλύτερα Λαογραφικά Μουσεία της Β. Ελλάδας με πάνω απο 8.000 επισκέψεις τον χρόνο.

Το 1971 ιδρύθηκε η Κινηματογραφική Λέσχη, η οποία είναι από τις παλαιότερες της Ελλάδας. Το 1989 άρχισε να λειτουργεί το Χορευτικό Εργαστήρι, το Μουσικό Εργαστήρι, το Πολιτιστικό Ραδιόφωνο, το Τμήμα Μελέτης Θρακικής Λογοτεχνίας, το 1994 τα Τμήματα Ζωγραφικής και το 1995 το Θεατρικό Εργαστήρι.

Εκτός από τις πολιτιστικές εκδηλώσεις που οργάνωσε, που ήταν πολλές και σημαντικές, όπως εκθέσεις βιβλίων και έργων ζωγραφικής, συναυλίες, ομιλίες και συζητήσεις για θέματα ιστορίας, πολιτισμού, λαογραφίας, τέχνης και γραμμάτων, γενικότερα, η Φ.Ε.Ξ. ανέπτυξε και ευρύτερες δραστηριότητες. Ανέλαβε την πραγματοποίηση, στα πρώτα χρόνια, του θεσμού των Λαογραφικών Γιορτών, που ξεκίνησαν το 1966 με τίτλο "Αποκριάτικες Θρακικές Γιορτές", με σκοπό την αναβίωση των ηθών και εθίμων της Θράκης και την προβολή του πλούσιου λαογραφικού της υλικού. Στήριξε, επίσης, για αρκετές χρονιές το θεσμό του "Ελεύθερου Πανεπιστημίου" στην Ξάνθη.

Τέλος, γνωστοί είναι οι αγώνες της αφενός για τη διάσωση του Ρολογιού της Κεντρικής Πλατείας και αφετέρου για τη διατήρηση του παραδοσιακού τμήματος της πόλης. Σήμερα η ΦΕΞ είναι ο πολυπληθέστερος και πλέον ενεργός Πολιτιστικός Σύλλογος της πόλης.

Διοργανώνει δεκάδες εκδηλώσεις (εκθέσεις, ομιλίες συναυλίες), συμμετέχει ενεργά στις γιορτές παλιάς πόλης και στις Λαογραφικές γιορτές. Διοργανώνει επίσης 4 φεστιβάλ. Το φεστιβάλ κλασσικής μουσικής (Classic Fest), το φεστιβάλ Λόγιας Ανατολίτικης Μουσικής, το Avanx Festival (σύγχρονη, rock, jazz και εναλακτική μουσική) και από φέτος το φεστιβάλ κωμωδίας.

Λειτουργούν οι εξής ομάδες και εργαστήρια εκμάθησης:
Παραδοσιακό Χορευτικό για παιδιά & ενήλικες
Μουσικό Εργαστήρι
Latin Χοροί
Tango
Παιδικό μουσικό θεάτρο
Χοροθέατρο
Εργαστήρι θεάτρου για Ενήλικες ι «Οδός Ονείρων»
Κουκλοθέατρο
Κινηματογράφος & Video
Κινηματογραφική Λέσχη
Ομάδα Φωτογραφίας
Κατασκευή κοσμήματος & μικρογλυπτική
Εργαστήρι μπατίκ Εργαστήρι Felting.
Ζωγραφική για παιδιά.
Ζωγραφική για ενήλικες.
Εργαστήρι Αγιογραφίας
Εργαστήρι Tai Chi Chuan
Stop motion animation