Εικαστικός περίπατος στην παλιά πόλη της Ξάνθης
Άννα Παπαλεξάνδρου
Επιμέλεια - παρουσίαση Κική Χριστοδούλου, ιστορικός τέχνης - μουσειολόγος.
Στο Λαογραφικό Μουσείο, στον πολυχώρο του βιβλιοπωλείου Παπασωτηρίου, στο café Restaurant Κοκόρι.
Εγκαίνια Πέμπτη 2 Απριλίου και ώρα 19.30 στον πολυχώρο του Βιβλιοπωλείου Παπασωτηρίου




Η Άννα Παπαλεξάνδρου γεννήθηκε στις 17 Μαΐου 1981 στην Κομοτηνή, όπου ζει και εργάζεται. Σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών της Χάβρης, στη Γαλλία. Το Νοέμβριο του 2006 συμμετείχε στην 3η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης της Βοurges (Biennale d’art contemporain de Bourges_Panorama de la jeune création). To Μάιο του 2008 συμμετείχε στην 13η Μπιενάλε Νέων Δημιουργών Ευρώπης και Μεσογείου που έγινε στο Μπάρι της Ιταλίας. Τον Ιούλιο του 2008 πραγματοποίησε την πρώτη της προσωπική έκθεση στο ξενοδοχείο argonauta στην Παροικιά της Πάρου. Το Σεπτέμβριο του 2008 συμμετείχε στο 8ο Πεδίο Δράσης Κόδρα, RoomsToLet στην Καλαμαριά της Θεσσαλονίκης. Διδάσκει ελεύθερο σχέδιο και ζωγραφική στο Σύλλογο Καλλιτεχνών «Αθηνίων» Κομοτηνής.

Η προσωπική της δουλειά έως τώρα ήταν βασισμένη στην πρόκληση-πρόσκληση προς το θεατή να συμμετέχει με περισσότερες από μία αίσθηση στις φτιαγμένες από καραμέλες ή γλειφιτζούρια δημιουργίες της, αγγίζοντας, μυρίζοντας και γλείφοντας τα έργα που άλλοτε ήταν αφηρημένα και άλλοτε αυτοπροσωπογραφίες.

Στη νέα της δουλειά προσεγγίζει τον κόσμο των παιδιών και της ανεμελιάς της παιδικής ηλικίας. Τα μολύβια πάνω στον καμβά, η εμμονή στο άσπρο-μαύρο και στη σχεδιαστική δομή των έργων, η σχεδιαστική σαφήνεια και η χρήση ελάχιστου χρώματος λειτουργούν ως οι κυρίαρχες μέθοδοι της δημιουργίας.

Εικαστικός Περίπατος στην παλιά πόλη της Ξάνθης.
Άννα Παπαλεξάνδρου, εικαστικά.

Εγκαίνια: Πέμπτη 2 Απριλίου 2009, 19:30.
Βιβλιοπωλείο Παπασωτηρίου.

Όλα άρχισαν από ένα δημοσίευμα στον τοπικό τύπο, που παρουσίαζε μια νεαρή Θρακιώτισσα, η οποία συμμετείχε σε Biennale στην Ιταλία. Το επώνυμο μου θύμισε τον Παναγιώτη Παπαλεξάνδρου, ζωγράφο-αγιογράφο, με τον οποίο είχα ήδη συνεργαστεί κάποτε. Αποδείχθηκε ότι η Άννα ήταν κόρη του, και πως και τα τρία παιδιά ασχολούνται σήμερα επαγγελματικά με την τέχνη.
Για αυτή τη συμμετοχή της Θράκης σε ένα τέτοιο πολιτιστικό γεγονός φυσικά χάρηκα, ένιωσα περήφανη, αλλά και λιγάκι απογοητευμένη που δεν είχαμε την ευκαιρία να δούμε ζωντανά τη δουλειά της. Σε αυτό βρέθηκε αρωγός αμέσως η ΦΕΞ με τους Εικαστικούς Περιπάτους, στους οποίους δέχτηκε να εντάξει μια έκθεση της Άννας Παπαλεξάνδρου.

Επόμενο ήταν να επιδιώξω να γνωρίσω τη νεαρή δημιουργό και τη δουλειά της. Έμαθα λοιπόν ότι είχε περάσει πολύ νωρίτερα τα σύνορα για να σπουδάσει στη Γαλλία. Ότι πρώτη της συμμετοχή σε Biennale ήταν στη Βοurges, στη Biennale σύγχρονης τέχνης-Πανόραμα νέων καλλιτεχνών, το 2006. Και στη συνέχεια, το Μάιο του 2008 συμμετείχε στη 13η Biennale Νέων Δημιουργών Ευρώπης και Μεσογείου που έγινε στο Μπάρι της Ιταλίας.

Σε αυτή τη δεύτερη συμμετοχή της σε Biennale παρουσίασε μια δουλειά με καραμέλες που εκτίθεται στο Λαογραφικό Μουσείο Ξάνθης. Την επισκέφτηκα στο εργαστήριό της. Πρόσεξα ότι οι καραμέλες ήταν διακριτικά παρούσες στο χώρο εργασίας της. Σαν μικρές γλυκές νότες σε έναν χώρο που προσπαθούσε να κρατηθεί ουδέτερος. Καραμέλες κολλημένες σε αντικείμενα διακοσμητικά που στόλιζαν με χρώμα, οσμή και γεύση το εργαστήριο.
Η πολυχρωμία δεν λειτουργούσε ως ασυναρτησία. Παρέπεμπε σε εκείνη τη πανδαισία που βλέπει κανείς στα μικρά μαγαζάκια γεμάτα ζαχαρωτά και καραμέλες, που είναι η χαρά του παιδιού, αλλά και των μεγαλύτερων. Θύμιζε την ανάλυση των χρωμάτων στους ιμπρεσιονιστικούς πίνακες, όπου το σύνολο θα μπορούσε να ανασυντεθεί με μικρές καραμελένιες πινελιές.
Χρώμα και γεύση συνδυάστηκαν από την Άννα, άλλοτε για να πάρουν συγκεκριμένη μορφή και σχήμα, άλλοτε για να αποδώσουν κάτι ανεικονικό μεν, χαρούμενο δε. Το ανάλαφρο συναίσθημα χαράς και γλυκύτητας που νιώθει κανείς οφείλεται και στο χρώμα και στο υλικό. Ανακαλούνται εξ αιτίας του στο μυαλό μας εικόνες και γευστικές αναμνήσεις των παιδικών μας χρόνων. Το πισωγύρισμα αυτό σε προσωπικό για τον καθένα μας χρόνο, αφήνει ανοιχτές γεύσεις, συναισθήματα και ερμηνείες. Η τεχνική απαιτεί τη φθορά των υλικών. Σε αυτό προστίθεται η φυσική φθορά. Το λιώσιμο της καραμέλας, τεχνητό και φυσικό, αποτελεί μέρος του έργου και σαφή αναφορά στο πέρασμα του χρόνου και στη φθορά που αυτός προκαλεί. Το ανάλαφρο και παιδικό υλικό μετατρέπεται έτσι σε ένα είδος σύγχρονης νεκρής φύσης. Η ματαιότητα που εκπέμπει δεν απέχει πολύ από εκείνη των νεκρών φύσεων του 17ου αι.
Ταυτόχρονα, η δημιουργός σκαρώνει ένα παιχνίδι με τον θεατή. Τον προκαλεί έχοντας σαν στόχο της να τον αγγίξει. Να τον εμπλέξει στο έργο της με πάνω από μία αισθήσεις. Καταφέρνει τελικά να τον εμπλέξει, αλλά και να φτάσει στο σημείο το παιχνίδι της να αφορά ακόμη κι εκείνον που δεν έχει ξαναμπεί σε έκθεση τέχνης.

Στο εργαστήρι της Άννας, είδα και τα πρώτα δείγματα της νέας της δουλειάς. Αυτή τη φορά, ο παιδικός κόσμος δεν εισχωρούσε ως γεύση και χρώμα σε εκείνον των ενηλίκων. Ο ίδιος ο παιδικός κόσμος ως ρεαλιστική αναπαράσταση ήταν το κύριο μέλημα της ζωγράφου.
Το σχέδιο τώρα γίνεται συγκεκριμένο. Η εικόνα σαφής και καθορισμένη. Ο σχεδιασμός είναι πιο αυστηρός. Αυτό αποδίδεται ως σοβαρότητα στα παιδικά προσωπάκια. Η σοβαρότητα οφείλεται στην αφοσίωσή των παιδιών στην καθημερινότητά τους και η προσήλωσή τους σε μια απλή κατά τα άλλα απλή ασχολία, μας απομακρύνει.
Άλλοτε τα παιδιά μοιάζουν να συζητάνε μεταξύ τους σε μια συνωμοτική στάση, βγάζοντας μας συνειδητά απ’ έξω. Άλλοτε κρατούν τα μυστικά τους γυρνώντας μας την πλάτη. Ένα μουσικό όργανο, ένα παγωτό, ένα λουλούδι, αποτελούν ασχολίες στις οποίες δεν πρέπει να παραστούμε. Κι όταν τα παιδικά προσωπάκια μας κοιτάζουν, το βλέμμα τους έχει μια αφοπλιστική αμεσότητα. Όμως και πάλι νιώθουμε ότι δεν μπορούμε να πλησιάσουμε. Αν και η ζωγραφική δεν έχει ήχο, μια κραυγή που δεν ακούμε μας ξεκουφαίνει. Και αλλού, τα κόκκινα γυαλιά έχουν θέση εμποδίου. Σαν μας στέλνουν τα παιδιά ένα μήνυμα: Ότι χρειάζονται χώρο και χρόνο για τον εαυτό τους και μόνο.
Απομακρύνοντας μας με κάθε τρόπο από την ασχολία τους, ξαναβρίσκουμε τη θέση μας ως απλοί θεατές. Έτσι, η Άννα αλλάζει τους κανόνες του δικού της παιχνιδιού: Δε συμβαίνει μόνο κάτι νέο ανάμεσα στο έργο και τον θεατή, αλλά και μέσα στον ίδιο τον πίνακα. Το παιχνίδι, ως δράση, είναι πια παρόν σε κάθε έργο.
Συμβαίνει εδώ κάτι οξύμωρο: όσο πιο κοντινό είναι το καδράρισμα και μας πλησιάζει στη δράση, τόσο μπλοκάρεται η είσοδός μας στον χώρο της δραστηριότητας. Το οξύμωρο αυτό σχήμα, ενισχύει τον αυθορμητισμό της αποτυπωμένης σκηνής.

Η τελευταία ανατροπή στους κανόνες είναι η δραστική μείωση του χρώματος. Η ανεμελιά της πολυχρωμίας, δίνει τη θέση της σε ένα λευκό φόντο μόνο όπου προβάλλεται το σχέδιο με μαύρο μολύβι και ένα μόνο χρώμα κάθε φορά. Η τεχνική, ξυλομπογιά και ενίοτε ακουαρέλα, αναφέρεται άλλη μια φορά στον παιδικό κόσμο. Επιτείνεται έτσι η παρορμητική έκφραση του παιδικού συναισθήματος, η οποία έρχεται σε αντίθεση με αυτήν την εκπληκτική οικονομία μέσων. Η απλότητα της τεχνικής, το λευκό φόντο ως αόριστος τόπος και η απροσδιόριστη ώρα, αναγκαστικά μας κάνει να σκεφτούμε το χρόνο που περνά και τη βαρύτητα μιας απόλαυσης που έρχεται και παρέρχεται, ακριβώς όπως και η παιδική μας ηλικία.

Παιδί και Τέχνη: Είναι τα δύο στοιχεία που θα μπορούσαν να συνοψίσουν την παρούσα έκθεση. Δύο στοιχεία σημαντικά όχι μόνο για τη νεαρή δημιουργό, αλλά και για τους περισσότερους από μας. Στοιχεία που ομορφαίνουν τη ζωή μας, το καθένα με τον δικό του τρόπο, ακόμη και με τον χαρακτήρα του πεπερασμένου. Αρκεί η ομορφιά της στιγμής όπως αποτυπώνεται από την Άννα Παπαλεξάνδρου.

Χριστοδούλου Κική
Ιστορικός Τέχνης-Μουσειολόγος.


Το πρόγραμμα εξαμήνου της ΦΕΞ με την υποστήριξη των:
Κέντρο Ξένων γλωσσών ΜΑΓΔΑ ΠΕΤΜΕΖΑ - Συνεταιρισμός Θερμοϋδραυλικών Θράκης ΥΔΡΩ - FRESH CO. – Βιβλιοπωλείο ΠΑΠΑΣΩΤΗΡΙΟΥ – ΚΤΗΜΑ ΣΓΟΥΡΙΔΗ – Ζαχαροπλαστείο ΤΟ ΚΑΤΙ ΑΛΛΟ