2-3 πράγματα για την κοινωνική ζωή της Ξάνθης

2-3 πράγματα για την κοινωνική ζωή της Ξάνθης
05.02.2020 - 20:00
Λαογραφικό Μουσείο Ξάνθης

2-3 πράγματα που ξέρω για… 

Οι προσκεκλημένοι μας παρουσιάζουν «2-3 πράγματα…» που θα βοηθήσουν στην κατανόηση της «σύγχρονης Ξάνθη»

 

Τετάρτη 5 Φεβρουαρίου [20.00] Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο Ξάνθης

«2-3 πράγματα για την κοινωνική ζωή…»

 

ΞΑΝΘΗ, ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ. ΨΗΦΙΔΕΣ ΜΕΤΑΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑΣ (;)

Γαρυφαλλιά Γ. Θεοδωρίδου

 Δρ Λαογραφίας ΔΠΘράκης

 

Η Ξάνθη δεν είναι μια μεταμοντέρνα μεγαλούπολη, αλλά μια μικρή αστική πόλη, ετερογενής πληθυσμιακά ήδη από την Οθωμανοκρατία. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1970, σε πολλές γωνιές της θύμιζε τα μεταπολεμικά και τα προπολεμικά χρόνια της: παλαιά σπίτια, μικρομάγαζα, χάνια, ταβέρνες, καφενεία, τα οποία χρησιμοποιούνταν ακόμη στην εν λόγω δεκαετία. 

 

Αλλά κάθε παρελθοντικό στοιχείο στην αγορά της και προπάντων η παλιά πόλη σβήνουν και μαραίνονται σε όλη τη δεκαετία του 1980. Πόσοι δημόσιοι υπάλληλοι προερχόμενοι από όλη την Ελλάδα που μετοίκησαν στην Ξάνθη μετά το 1973 με την ίδρυση της Πολυτεχνικής Σχολής και του Δ´ Σώματος Στρατού, γνώριζαν τότε την παλιά πόλη; Είναι η εποχή που η Ξάνθη επωφελείται από τα αναπτυξιακά προγράμματα και γενικότερα την άνοδο της μεσαίας τάξης, την ίδρυση βιομηχανικών μονάδων, των συνεταιριστικών εργοστασίων (π.χ. ΣΕΒΑΘ)• μετά το 1974 ο λαός της μικροαστικοποιιείται σταδιακά με τον νόμο των κινήτρων και των παροχών.

 

Οι Θρακικές Λαογραφικές Εορτές ήδη στην έναρξή τους το 1966 με φορέα τον Δήμο Ξάνθης καθιερώνονται σε ένα ιδιαίτερο σημείο στον τοπικό πολιτισμό. Λειτουργούν δεδηλωμένα ως θεσμός αναβίωσης εθίμων και εκδηλώσεων ζωής (π.χ. λαϊκού γλεντιού) τόσο της εποχής της μεσοπολεμικής καπνικής ακμής ή εν προκειμένω του αστικού καρναβαλιού της δεκαετίας του 1930, όσο και ταυτόχρονα ως αναβίωση εθίμων του χωρικού παραδοσιακού πολιτισμού (π.χ. του θρακικού Καλόγερου, του Μπέη, των Σεϊμένηδων και Πιτεράδων, πλείστων άλλων αναπαραστάσεων και δρωμένων του βαλκανικού χώρου)• επιπλέον με ειδικές διαλέξεις προς το κοινό σχετικές με την λαογραφία ανοίγουν έναν διάλογο για την παράδοση κλπ. Ο φολκλορισμός και η αναζήτηση της αυθεντικότητας είναι εδώ. 

 

Μετά την δεκαετία του 1990 η αγορά και οι γειτονιές της πόλης κατακλύζονται σταδιακά από τους κατοίκους τής γύρω υπαίθρου που από αγρότες μετατρέπονται σε μικροεπαγγελματίες ή υπαλλήλους, όπως άλλωστε συμβαίνει νωρίτερα στις κρίσιμες δεκαετίες του 1950 και του 1960 έως του 1970 στην Αθήνα, το μαγικό αυτό κέντρο της Ελλάδας. Οι χωρικοί της Ξάνθης διαμένουν πλέον στην πόλη και εργάζονται καθημερινά στα χωράφια τους λόγω της εύκολης πρόσβασης με ΙΧ ή διαμένουν στο χωριό και εργάζονται στην πόλη. Η Ξάνθη ζει την δική της «νόθα» αστικοποίηση, την κατά Μ. Μερακλή «αγροτοποιημένη αστική ζωή». Η ύπαιθρος μετατοπίζεται στις παρυφές του άστεως• στα άκρα της πόλης οικοδομούνται οι πολυκατοικίες που θα στεγάσουν τους επήλυδες της υπαίθρου, αλλά και εντός της, στον χώρο πέριξ της αγοράς και των βιομηχανικών κτηρίων (καπναποθηκών). Επιπλέον, ανοικοδομούνται όλες οι προσφυγικές οικίες και πωλούνται σε υψηλές τιμές. Η πόλη ενισχύεται από τα ευρωπαϊκά προγράμματα, δημιουργείται μια επίφαση οικονομικής ευμάρειας μέσω δανεικών χρημάτων έως και το 2008. Οι πολιτιστικοί και λαογραφικοί σύλλογοι, γνωστοί με τον όρο εθνικοτοπικοί, είναι οι σύλλογοι των αποδήμων στo αστικό κέντρο της Ξάνθης που αναλαμβάνουν τη διαχείριση της παράδοσης στις συνθήκες της νέας τοπικότητας.

 

Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 με την εισροή ευρωπαϊκών χρημάτων αναπαλαιώνεται η παλιά πόλη, οι καπναποθήκες, και αναδεικνύονται σε φολκλόρ στοιχείο, ενώ παράλληλα γίνεται αλλαγή χρήσης χώρου: τα δυσκολοσυντήρητα κτήρια τα αποκτά το δημόσιο και τα αξιοποιεί πλέον για την στέγαση δημοσίων υπηρεσιών, π.χ. κτήρια Δημοτικής Πινακοθήκης, Τεχνικών Υπηρεσιών κ.ά.• επίσης αγοράζονται από τους επιχειρηματίες, οι οποίοι τα χρησιμοποιούν ως κέντρα διασκέδασης. Ορισμένα τα αγοράζουν διανοούμενοι μέτοικοι από όλη την Ελλάδα και τα αναπαλαιώνουν προς ιδιοκατοίκηση. Ο παραδοσιακός καθημερινός τρόπος ζωής του μικρού άστεως μετασχηματίζεται σε στοιχείο «ιδιαίτερης» αισθητικής και «ποιότητας», ζητούμενο ίσως στην μεταμοντέρνα κοινωνία. 

 

Οι Θρακικές Λαογραφικές Εορτές το 1991 μετονομάζονται σε Ξανθιώτικο Καρναβάλι και αποκτούν πλέον χαρακτήρα περισσότερο αστικό, κατ' αντιγραφή του αντίστοιχου πατρινού καρναβαλιού.

 

Οι «Γιορτές Παλιάς Πόλης Ξάνθης» αποτελούν από το 1991 ένα ειδικό γεγονός που διοργανώνονται στο πλαίσιο της πολιτιστικής αποκέντρωσης («πολιτιστικής δημοκρατίας») και της «αστικής αναζωογόνησης» («urban regeneration»). Τοπική Αυτοδιοίκηση, λαογραφικοί σύλλογοι, εθελοντικές οργανώσεις, πολιτισμικοί και άλλοι «ευέλικτοι» φορείς, πραγματοποιούν τις εν λόγω «Γιορτές», διαχέουν έναν πολιτισμό άνωθεν εκπορευόμενο. Ο χώρος που επιλέγεται εξ αρχής για την παράσταση είναι ο παραδοσιακός οικισμός της πόλης, σχετίζεται δηλαδή με την («ένδοξη») πολιτισμική αναπαραγωγή και την αναβίωση της μνήμης της, όπως παγιώθηκαν από τα τέλη του 19ου αι. έως τα μισά του 20ού αι. 

 

Στην Ξάνθη των νεωτερικών χρόνων (από τις δεκαετίες του 1990 και του 2000 κ.ε.) ο ταξιδιώτης συναντά το ιστορικό βιομηχανικό απόθεμα των παλαιών κτηρίων, τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, τα ψυχαγωγικά κέντρα στα οποία αναδεικνύεται η ιστορική και πολιτισμική ταυτότητα και τα στοιχεία της τοπικότητας και ιδιαιτερότητας, την επανάχρηση του ιστορικού της κέντρου από τα μεσαία και ανώτερα στρώματα, την ανακατάταξη του αγροτικού-αστικού στοιχείου, ψηλαφεί δηλαδή μια μικρογραφία των σύγχρονων στοιχείων μιας μετανεωτερικής πόλης...

έκδοση "Ταξιδεύοντας στην Ξάνθη 1970 -2020" ΦΕΞ 2020

Εκδηλωσεις

Κ Δ Τ Τ Π Π Σ
 
 
 
 
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31
 
 
 
 
 
 

Φιλοπρόοδη Ένωση Ξάνθης, Αντίκα 7, 67100 Ξάνθη
T. +30 254 102 5421 F. +30 254 102 5421

Δημιουργία: Starfish & tariqante